مقدمه
زینگذاری عبارت است از قرار دادن یک تشک یا پارچه زیر زین و سپس قرار دادن خود زین در محل مناسب روی پشت اسب. هر کسی که شهامت نزدیک شدن به اسب و قدرت بلند کردن زین را داشته باشد، میتواند آن را بر پشت اسب بیندازد. اما روش صحیح و ماهرانه زینگذاری به گونهای دیگر است.
نزدیک شدن به اسب، قرار دادن تشک زیر زین، گذاشتن زین در محل صحیح بر پشت اسب و بالاخره محکم کردن زین در جای خود، هر کدام روشهای مخصوص به خود را دارند و از حد یک زینگذاری معمولی فراتر است.
اگر تازه شروع کردهاید، ابتدا مقاله شروع سوارکاری و تجهیزات سوارکاری را مطالعه کنید.
بررسی تجهیزات قبل از زین گذاری
در ابتدا، مرحله به مرحله تشک یا پارچه زیر زین را برای مشاهده گره یا برآمدگی، ریگ یا سنگریزه، چینخوردگی و دمل یا لکههای سفت به دقت بازدید کنید.
چرا این بررسی مهم است؟
گرهها و سنگریزهها موجب جفتک انداختن اسب و آسیب احتمالی به شما میشوند.
چینخوردگیها و لکههای سخت، پشت اسب را ساییده و زخم میکنند.
تمام زین و تسمههای رکاب را برای فرسودگیها به دقت مشاهده کنید. با تا کردن تسمه رکاب، فرسودگی یا عدم فرسایش آن را امتحان و بخشهای مسئلهدار زین را تعویض نمایید.
آماده سازی وسایل
بعد از اینکه تمام وسایل مورد نیاز را آماده کردید، سعی کنید وسایل کار را در دسترس خود و نزدیک به اسب قرار دهید. اما مراقب باشید که اطراف خود را با این وسایل شلوغ نکنید تا برای شما ایجاد مزاحمت نشود.
زین را از سر روی زمین به صورت عمودی قرار دهید و نمد را روی آن بگذارید. اگر آنها را روی زمین بخوابانید، آشغال به آنها میچسبد و میتواند برای اسب ناراحتکننده باشد و فرسایش تشک یا پتوی زیر زین را باعث شود.
قرار دادن تشک زیر زین
پتو یا تشک زیر زین را روی پشت اسب و به اندازه ۳۰ سانتیمتر یا بیشتر جلوتر از حد معمول برای استفاده قرار دهید. سپس آن را به عقب سُر دهید تا درست روی پشت، کمر و جدوگاه اسب قرار گیرد.
نکته مهم:
مراقب باشید که با پتو یا تشک زیر زین، اسب را نترسانید. سعی کنید همیشه پیش از شروع کار اجازه دهید اسب آن را ببوید و با آن آشنا شود، سپس آن را روی گردن و بالاخره روی جدوگاه و پشت اسب قرار دهید.
تشک زیر زین را ابتدا به جلو و سپس به عقب سُر دهید تا مطمئن شوید که موهای زیر تشک آشفته و درهم برهم نشده و در جهت غلط قرار نگرفته باشد. اگر موهای پشت اسب کشیده شده و برخلاف جهت طبیعی قرار گیرد، باعث درد و ناراحتی پشت اسب میشود.
تشک زیر زین باید طوری روی پشت اسب گذاشته شود که با زین هماهنگی و تناسب داشته باشد. تصور کنید که گلوی زین مستقیماً روی جدوگاه قرار گیرد، بنابراین تشک باید طوری قرار گیرد که به اندازه ۵ تا ۷ سانتیمتر از جلوی زین کشیده شده و امتداد یابد.
پیش از قرار دادن زین روی تشک، دقت کنید که چینخوردگی و چروک شدگی وجود نداشته باشد و تشک یا پتو از هر طرف بدن اسب به یک اندازه آویخته باشد.
آماده سازی زین
زین را بردارید و روی زانو و رانهای خود بگذارید و رکاب سمت راست را روی قاچ زین بیاویزید و تسمه جلویی و کمربند یا تنگ عقب را روی نشیمنگاه زین قرار دهید.
اگر انجام این مرحله را نادیده بگیرید، سایر مراحل زینگذاری دشوارتر خواهد شد، زیرا نه تنها رکاب سمت راست و هر دو کمربند یا تنگ بین زین و تشک گیر میکند، بلکه اگر آنها با دندههای اسب تماس یابند، باعث میشوند که اسب رم کند.
نکته مهم:
مراقب باشید که با زین اسب را نترسانید و هیجانزده نکنید. پیش از قرار دادن زین بر پشت اسب، اجازه دهید اسب آن را ببوید و ضمن کار با اسب حرف بزنید.
قرار دادن زین بر پشت اسب
اکنون وقت آن است که زین را بر پشت اسب بگذارید. زین را به اندازهای بالا ببرید که رو رکابی سمت راست زین از پشت اسب (کپل) دور شود. سپس زین را آهسته پایین آورده و در جای خود قرار دهید.
زین را چند بار بلند کرده و جابجا کنید تا کاملاً در جای خود قرار گیرد. وقتی گلوی زین مستقیماً روی جدوگاه قرار گرفت، میتوان مطمئن شد که زین به خوبی جا افتاده است.
همچنین به خاطر داشته باشید که حلقههای کمربند نباید آنقدر جلو باشند که در حرکت پا ایجاد دردسر کنند.
بستن تسمه ها
در این مرحله به سمت راست اسب بروید و رکاب، کمربندها و تمام بندهای چرمی را پایین آورده و آویزان کنید. دوباره به سمت چپ برگردید، دست چپ خود را زیر اسب ببرید و تسمه چرمی دور سینه جلو را بگیرید و آن را محکم ببندید.
تسمه چرمی پشتی را نیز محکم ببندید، اما به اندازه ۲.۵ تا ۵ سانتیمتر از شکم اسب را بین تسمه چرمی و اسب قرار دهید. بعضی از اینها فاقد کمربند یا تسمه پشتی هستند.
نکته مهم:
بعضی از اسبها نسبت به کمربند حساسند و واکنش نشان میدهند. این اسبها در تمام مراحل زینگذاری آرامند، ولی در هنگام بستن تسمههای چرمی مقاومت میکنند و با گاز گرفتن یا لگد زدن با پاهای عقب واکنش نشان میدهند.
برای جلوگیری از این عادت بد، سعی کنید در هنگام بستن کمربندها اسب را نیشگون نگیرید (نگذارید بدن اسب لای کمربندها گیر کند).
کمربند عقبی باید طوری تنظیم شود که شکم را تقریباً لمس کند، در غیر این صورت باید آن را باز کرد. بعضی از اسبداران کمربند عقب را به اندازه ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر در زیر شکم آویزان میکنند، اما این کار غلط است، زیرا اسب میتواند پای عقب خود را از داخل این فضای خالی عبور دهد و ایجاد دردسر کند.
بررسی وضعیت زین
کنار اسب قرار بگیرید و به وضعیت قرارگیری قاچ جلو و عقب زین دقت کنید. قاچ عقب باید حدود ۲ تا ۵ سانتیمتر از قاچ جلو بالاتر باشد (در زینهای انگلیسی).
اگر قاچ عقب پایینتر از قاچ جلو به نظر میرسد، ممکن است به دلیل این باشد که ماهیچههای زین در قسمت جلو بیش از حد به هم نزدیک هستند یا اسب دارای استخوان بالا آمده در ناحیه کتف میباشد و پشت او نیز کمی گود است. در این حالت میتوانید از یک تشکچه یا نمد در زیر قسمت عقب زین استفاده نمایید.
بررسی عمق زین
از همانجا که ایستادهاید، به عمیقترین جای زین نیز دقت کنید. این قسمت باید تقریباً در وسط زین قرار گیرد. اگر عقبتر باشد، باعث ایجاد دردسر خواهد شد.
در حالتی که کمک خود را سوار اسب نمودهاید، از جلو به زیر زین دقت کنید. در زیر قاچ جلو باید دو انگشت و یا در نهایت سه انگشت به راحتی حرکت کند. کمتر یا بیشتر به معنای آن است که زین بیش از حد باریک یا بیش از حد باز است.
به پشت اسب بروید و سعی کنید از زیر زین به جلو نگاه کنید. اگر نمیتوانید جلو را ببینید، کانال زیر زین بیش از حد تنگ یا گشاد است.
بررسی برگههای زین
کنار کتف اسب قرار بگیرید و ببینید که وضعیت قرارگیری برگهها روی کتف اسب چگونه است. برگهها باید به نرمی روی کتف اسب قرار بگیرند و هیچ جای برگهها نباید جمع شده باشد.
امتحان زین برای سوارکار
برای آنکه زین را برای خود نیز امتحان کرده باشید، روی زین بنشینید (در عمق زین و درست چسبیده به پشت قاچ جلو). اکنون دست خود را پشت نشیمن خود بگذارید.
باید حدود ۵ سانتیمتر بین دست شما و قاچ عقب فاصله داشته باشد.
اگر کمتر از این مقدار است، زین برای شما کوچک است.
اگر بیشتر از این مقدار فاصله وجود دارد، احتمالاً زین برای شما بزرگ است.
هنگامی که ساق در وضعیت صحیح قرار دارد، زانو نباید خیلی باز شده باشد و باید روی برگه زین قرار گیرد و نه جلوتر.
جا افتادن زین
اسب را برای ۱۵ تا ۲۰ ثانیه راه ببرید تا زین جا بیفتد و اسب به آن عادت کند. سپس کمربندها را دوباره امتحان کنید، زیرا ممکن است لازم باشد دوباره محکم شوند.
نکته مهم:
انجام این مرحله ضروری است و نباید فراموش شود. زینهایی که در اثر شل بودن کمربندها میلغزند و سر میخورند، عامل اصلی حوادث اسبسواری هستند.
برداشتن زین
برای برداشتن زین، عکس مراحل بالا را انجام دهید. لازم است ابتدا کمربند عقب را باز کنید.
اگر به جای کمربند، ابتدا تسمه چرمی جلوی زین را باز کنید، زین لغزیده و پیچ میخورد و زیر شکم اسب قرار میگیرد. بنابراین همیشه کمربند عقب را باز کنید.
نکات کاربردی برای سوارکاران ایرانی
بررسی منظم تجهیزات: قبل از هر جلسه تمرین، زین و تسمهها را از نظر فرسودگی بررسی کنید.
مشاوره با متخصص: اگر زین شما برای اسب مناسب نیست، با یک متخصص تناسب زین مشورت کنید. زین نامناسب باعث درد و آسیب به پشت اسب میشود.
تمیز نگه داشتن تجهیزات: زین و تشک را مرتب تمیز کنید تا از ایجاد زخم و ساییدگی روی پشت اسب جلوگیری شود.
توجه به واکنش اسب: اگر اسب هنگام زینگذاری واکنش نشان میدهد (گوشهایش را عقب میبرد، لگد میزند یا بیقرار میشود)، ممکن است زین نامناسب باشد یا جایی از بدنش درد داشته باشد.
اشتباهات رایج
زینگذاری عجولانه: عجله در زینگذاری باعث جا افتادن نادرست زین و ناراحتی اسب میشود.
نادیده گرفتن بررسی تشک: وجود سنگریزه یا چینخوردگی زیر تشک باعث زخم شدن پشت اسب میشود.
محکم نکردن کمربندها: شل بودن کمربند باعث لغزیدن زین و بروز حادثه میشود.
محکم کردن بیش از حد کمربندها: سفت کردن بیش از حد باعث ناراحتی و مقاومت اسب میشود.
باز کردن تسمه جلویی قبل از عقبی: این کار باعث لغزیدن زین و پیچ خوردن آن زیر شکم اسب میشود.
جمع بندی
زینگذاری صحیح یکی از مهارتهای اساسی در سوارکاری است که تأثیر مستقیمی بر راحتی و سلامت اسب و ایمنی سوارکار دارد. با رعایت مراحل ذکر شده و توجه به جزئیات، میتوانید از بروز بسیاری از مشکلات جلوگیری کنید.
برای ادامه مسیر، مقالات زیر را نیز مطالعه کنید:
